Hình minh họa: PNVN.

Cả năm nay bà Thành sốt ruột vì chuyện lấy vợ của cậu con trai. Cứ mở miệng hỏi thì cậu ấy chỉ cười trừ bảo: “Mẹ cứ yên trí, nhất định con sẽ cưới vợ chứ chẳng đi tu đâu mà mẹ lo. Khi nào con cưới, con sẽ báo cho mẹ biết trước một tháng...”.

Tưởng cu cậu nói đùa, vậy mà thật. Tự nhiên Thành gọi điện ra. Nó bảo bà ngồi cho vững, nếu đang đứng thì bê điện thoại ra giường, nằm xuống là tốt nhất, nếu ngồi thì phải kê gối thật chắc, nó mới nói. Rồi nó hỏi: “Mẹ đã nằm vững chưa, con nói này. Tháng tới con cưới vợ”.

Thằng Thành thông báo: nó đã lo tất mọi chuyện cưới xin ở Sài Gòn, hai ông bà không phải lo gì thêm... Ngày chính thức cưới nó sẽ mua vé máy bay, hai ông bà cùng các cô chú (chỉ mười người cho đủ mâm thôi) vào Sài Gòn dự lễ cưới. Thế là xong.

Bà bối rối đến cực độ. Chẳng biết thằng con bà lo chuyện cưới xin ra sao. Bà còn nhớ như in lần Thành mời hai ông bà vào Sài Gòn dạm ngõ hơn một năm về trước. Hải là cô bé ngoan, rất xinh và cũng rất đáng yêu. Xem ra hai đứa hợp nhau và rất yêu nhau. Chúng yêu nhau đã ba năm nhưng nhà Hải chê Thành nghèo, muốn gả Hải cho cậu Việt kiều nhà hàng xóm. Nhưng Hải yêu Thành nên nhất quyết không chịu.

Thế là Trời phải chịu Đất. Bố mẹ Hải đành chấp nhận chuyện cưới xin của hai đứa. Được tin, bà Thành đã tất tả đi đến mấy ông thầy tướng số để chọn ngày giờ ăn hỏi, đón dâu, vậy mà vừa đưa ra nhà gái đã sổ toẹt, họ bảo: Ngày ấy chỉ tốt cho đằng trai, họ đã chọn được ngày khác... Nhà gái còn quyết: Chú rể chưa có nhà riêng, nếu không ở rể thì phải thuê nhà ở gần nhà gái…

Nhà gái yêu cầu lễ ăn hỏi phải có: chín tráp, con lợn sữa ba cân, xôi gấc phải đỏ tươi, không ngọt quá mà cũng không nhạt quá, buồng cau 150 quả không thiếu, không thừa, cau không được già mà cũng không được nhỏ, phải to như quả bóng bàn và phải đều chằn chặn, không được quả to quả nhỏ (chú Thành tủm tỉm ghé tai vợ bảo: “Thế thì chỉ có cau nhựa”), lá trầu phải đều, mướt, to bằng bàn tay, bánh cốm, bánh phu thê phải mới, không lấy bánh để hai hôm, mứt sen phải đúng là mứt sen, không được lấy nhầm mứt khoai tây, chè phải đúng là chè Thái Nguyên ướp nhài hoặc sen, không phải là chè đóng gói sẵn...

Yêu cầu số người đi ăn hỏi - đàn ông phải bằng số đàn bà, phải có thứ bậc tương đương với nhà cô dâu... Khi đón dâu phải có 3 ôtô nhỏ, một cái cho cô dâu chú rể, một cái cho bậc ông bà, một cái cho bố mẹ cô dâu và một cái ôtô ca dành cho khách. Ôtô cô dâu phải kết hoa... Cỗ phải có đủ... Trang sức cho cô dâu phải: dây chuyền, hoa tai, kiềng, xuyến, nhẫn... Phải là... Nghe mà ù hết cả tai.

Ngay sau buổi dạm ngõ, bố mẹ cùng cô chú của Thành bay ngay ra Hà Nội. Hải khóc hết nước mắt khi biết gia đình nhà Thành không chấp nhận kiểu thách cưới thiếu sự thông cảm của gia đình cô. Hải xin thế nào bố mẹ cô cũng không đồng ý. Họ còn bảo: “Không lấy đám này thì lấy đám khác, việc gì phải lấy kẻ nghèo mạt hạng, bất tài phải chạy từ Hà Nội vào đây mới kiếm sống được...”.

Ngay sau đấy, mẹ Hải ra sức thuyết phục và tạo mọi điều kiện vun vào cho anh Việt kiều. Thành giận lắm. Anh chàng quyết gạo nấu thành cơm cho họ biết tay.

Khi Hải có mang, bố mẹ cô không biết tính sao, đành bảo con gái gọi Thành đến để bàn chuyện cưới xin, nhưng Thành không đến. Anh bảo với Hải:

- Anh sợ lắm, bố mẹ em lại thách cưới như lần trước thì nhà anh lấy đâu ra. Tiền cũng không có mà người cũng không đủ theo yêu cầu của nhà em. Thôi thì, đằng nào chúng mình cũng đã có con, cứ thế này lại chẳng hơn ư, vừa đỡ tốn kém, vừa đỡ mệt...

Hải tấm tức khóc hết nước mắt. Chẳng lẽ cuộc đời cô không có được ngày ăn hỏi, cưới xin đàng hoàng, không được mặc tấm áo cưới mà bao lâu nay cô từng ao ước, không được đón dâu, không được ôm hoa nhận lời chúc mừng của bạn bè, họ hàng, người thân... Nước mắt tủi thân trào ra như suối.

Mẹ Hải khốn khổ hơn. Lòng tự ái, tính sĩ diện như thiêu đốt lòng bà khi ngày ngày qua đi, thằng con rể trời đánh không thèm đến gặp bà để lo chuyện cưới xin. Nỗi thương con day dứt cồn cào. Bà đành bấm bụng nuốt cục hận thằng rể khốn nạn vào bụng để đến gặp nó đàm phán.

Thành ngọt ngào xin lỗi mẹ vợ chúng con trót dại. Bà mẹ vợ nén giận, hỏi: “Khi nào cô cậu định cưới?”. Thành gãi đầu gãi tai nói: “Khi nào con có nhà riêng mới cưới được...”. Bà mẹ vợ tím ruột. Đành chịu.

Bà về nhà chạy ngược chạy xuôi gom tiền để mua nhà. Bây giờ đến lượt thằng con rể thách cưới. Nó không thách nhiều, không phiền phức dài dòng như bà, chỉ đơn giản: Không ở nhà chung cư. Nhà ít nhất hai tầng, mặt bằng từ 50 mét vuông trở lên. Mọi chi phí cho đám cưới nhà gái phải lo tất. Nhà trai chỉ cần một mâm. Ăn hỏi, rước dâu, đám cưới gộp chung một ngày. Vé máy bay nhà gái lo... Thế thôi. Bà mẹ vợ ứa nước mắt vì tức.

Biết chuyện, bà Thành buồn lắm. Nhục lắm. Người ta sai một mà con bà sai hai. Người ta sai vì tư tưởng cổ hủ, nhưng con bà sai vì nó nhẫn tâm, độc ác. Bà thấy mình là người có lỗi. Lỗi không dạy được con. Bà biết ăn làm sao, nói làm sao với thông gia đây?

Chuyện hiếm nhưng không phải chưa từng xảy ra. Trao đổi về vấn đề này, các chuyên gia về tình yêu, hôn nhân gia đình cho rằng nguyên nhân chính vẫn xuất phát từ việc thiếu tình yêu hoặc chưa tìm hiểu kỹ.

Thắng làm nghề buôn bán ở Vĩnh Phúc. Đem rìu đi “đốn” cũng nhiều cô nhưng cái số anh vô duyên hay sao mà chẳng cô nào đổ. Sốt ruột, gia đình bạn bè giới thiệu cho Thắng một mối cũng chăm ngoan ở ngay làng bên cạnh. Sang đó chơi vài lần đã thấy Thắng về rậm rịch chuẩn bị đi cưới vợ.

Khoe làng xóm thế nhưng quả tình trong lòng Thắng không vui, vẫn trống rỗng thế nào. Mới có vài buổi sang làng bên chơi, Thắng thấy “đối tượng” cũng đáng mến nhưng để yêu thì…

Thắng vẫn chỉ yêu Tâm, anh quen biết cô trong quá trình đổ hàng ở Vĩnh Phúc. Tâm người Bắc Giang tới đây bán hàng thuê, 19 tuổi, trẻ trung, ưa nhìn, tính tình lại vui vẻ. Thắng rất có cảm tình, nhưng ngại không thổ lộ vì thấy nàng nhiều vệ tinh quá.

Giờ Thắng gần cưới vợ, tâm lý yên phận dường như giúp anh mạnh dạn tiếp cận Tâm hơn. Anh mời cô tới dự đám cưới, bày tỏ rằng dù đau khổ nhưng anh vẫn mong cô có mặt trong ngày trọng đại của mình.

Những lần trò chuyện sau này khiến hai người trở nên thân thiết hơn, Thắng đủ can đảm thổ lộ hết tình yêu. Sẵn lòng cảm mến, giờ lại biết tình cảm Thắng dành cho mình, Tâm ngã lòng...

Tình yêu của họ sớm đến tai gia đình Thắng và tất nhiên bị phản đối, vì Thắng và cô gái làng bên đã đăng ký kết hôn rồi. Cố gắng tìm đến tận nhà phân tích điều hơn lẽ thiệt cho Tâm, nhưng tận sâu trong suy nghĩ, gia đình Thắng cũng hiểu ra đôi điều khi hối thúc anh cưới vợ.

Để Thắng không trở thành “chú rể chạy trốn”, gia đình hứa sẽ tôn trọng quyết định của anh nếu sau một thời gian sống bên vợ anh không cảm thấy hạnh phúc. Song dù phương án chữa cháy có như thế nào, người thiệt thòi và tổn thương nhiều nhất có lẽ vẫn là cô gái làng bên cạnh.

Tương tự hoàn cảnh Thắng, song Mai mạnh mẽ, quyết liệt hơn khi lựa chọn hạnh phúc cho chính mình. Yêu Tùng đã được hơn một năm, nhưng khi ra trường, Mai phải nhờ đến sự giúp đỡ của Lâm, một chàng trai Hà Thành tuổi 36, để xin việc.

Lâm có công việc ổn định với vị trí trưởng phòng kinh doanh, năng động, hoạt bát và khéo léo trong giao tiếp nên được gia đình Mai rất quý mến, tin tưởng. Trong khi, Tùng ra trường phải về quê chờ việc, rồi bắt đầu sự nghiệp với vị trí nhân viên kỹ thuật một công ty máy tính.

Gia đình Mai lấy làm kém vui khi con gái đưa bạn trai về nhà ra mắt, người ấy không phải Lâm mà lại là Tùng. Khuyên nhủ con gái không được, ông bà quyết định ra mặt cấm, đồng thời kiểm soát thời gian của con chặt chẽ. Người được phép đến chơi và đi chơi cùng Mai duy nhất chỉ có Lâm.

Nửa năm, sự cố gắng của Mai và Tùng không lay chuyển được ý định của bố mẹ, trong khi Lâm mỗi lúc lại chiếm được nhiều cảm tình hơn từ phía gia đình và cả phía Mai. Hẳn thế nên mới đây Mai mới có một quyết định làm cho Tùng tổn thương thật nhiều: đồng ý theo Lâm về làm vợ.

Tưởng mọi chuyện đã đến hồi kết, nhưng một tháng chuẩn bị đám cưới, Lâm ít đến hơn. Lúc này, Mai có thời gian lắng nghe cảm xúc của mình, cô không có bất kỳ cảm giác nhớ thương nào dành cho Lâm cả. Ngược lại, những kỷ niệm về Tùng mỗi lúc lại hiện về trong tâm trí.

Gặp Tùng, Mai vẫn cảm nhận được tình yêu. Cô hiểu anh mới thực sự là một nửa của mình. Viết thư gửi cho Lâm, Mai tâm sự nỗi lòng, chia sẻ với Lâm về cảm xúc đích thực, mong anh hiểu và tha lỗi, vì nếu hai người kết hôn, điều đó không công bằng với Lâm. Mai để lại cả thư xin lỗi gia đình, rồi ra đi với tình yêu đích thực.

Trao đổi về vấn đề “chạy trốn hôn nhân”, một chuyên gia tư vấn tâm lý đã đưa ra nhận định:

Việc xây dựng cuộc sống vợ chồng không thể đồng nhất với “thử chung sống”, càng không thể có tâm lý “lấy cho xong”. Bởi cái chúng ta xây dựng và hướng tới là hạnh phúc.

Hạnh phúc gia đình chỉ có trên nền tảng của tình yêu chân chính, tự nguyện, được xây dựng trên cơ sở của tìm hiểu, yêu thương và chấp nhận lẫn nhau.

Bởi vậy, thay đổi quyết định ngay trước ngày cưới, xét ở một góc độ nào đó, không hoàn toàn là “không thể chấp nhận được”, đặc biệt khi bạn cảm thấy mình bị động trước hạnh phúc và tình yêu.

Tuy nhiên, bỏ trốn không phải là giải pháp. Đối diện với khó khăn để tìm ra hướng khắc phục mới thực sự là điều những người trong cuộc nên làm.

Bao mối tình rồi cũng có ngày bén duyên, đám cưới như một minh chứng cho tình yêu. Ngày cưới đúng thực “trăm năm chỉ có một” với cô dâu chú rể, cũng là ngày vui trọn vẹn của đôi bên gia đình. Nhưng bên cạnh niềm vui còn lắm nỗi niềm trăn trở.

Mời nhầm còn hơn bỏ sót

Tuân bạn tôi từ cơ quan về nhà cầm tấm thiệp mời đỏ chót trên tay không mấy vui vẻ. Tôi định buông đùa vài câu cho vui “người tình cũ lại đi lấy chồng à”, nhưng chưa kịp hỏi thì Tuân đã phân trần: “Tuần nào cũng ăn cưới thế này thì sạt nghiệp”.

Tôi thắc mắc: “Ngày vui bạn bè thân thích mời nhau là lẽ đương nhiên, sao ông lại nói vậy?”. Tuân tiếp tục: “Thân thích đã đành, tôi nhận thiệp mời mà còn không hình dung ra nó là ai nữa đấy. Sau một hồi mới nhớ ra, cách đây mấy tháng cơ quan có buổi giao lưu với cơ quan bạn, gặp gỡ xã giao uống với nhau vài ly bia, thế rồi mất tăm chứ có liên lạc gì nữa đâu, vậy mà…”.

Sự đời có nhiều cái kỳ thực... Biết nhau sơ sơ là mời, người được mời chẳng lấy gì làm vui; chủ nhà thì cứ mang tâm lý mời đại, mời càng đông càng vui, mà không mời nhỡ sau này lại bị trách!

Đó là chuyện cưới phố. Cưới làng cũng chẳng thua kém gì. Lâu ngày tôi về quê. Mới hôm nay, sáng sớm mai đã thấy hai cụ “ăn diện”.Tôi thắc mắc, các cụ giải thích ngay: “Đi ăn cưới. Năm nay được mùa, làng ta, làng bên thi nhau cưới con ạ. Từ đầu tháng đến giờ cũng ba bốn đám rồi, tính đến hết tháng chắc cũng vài đám nữa”.

Tôi vội thắc mắc: “Trước cấp uỷ thôn đã có nghị quyết tang ma, cưới hỏi, giỗ chạp phải thực hiện theo đời sống mới, không làm linh đình, mâm cao cỗ đầy, tránh lãng phí cơ mà”. Mẹ tôi thở dài: “Nghị quyết cứ nghị quyết, ai làm cứ mặc, mà đám con mấy ông lãnh đạo làm càng to, nên dân nhà nào nhà nấy “theo gương” lãnh đạo hết”.

Chuyện cưới hỏi ở làng quê còn vướng nặng bởi quan hệ láng giềng theo lối trọng tình. Là hàng xóm với nhau cả, sao nhà này mời nhà kia lại không? Rồi sao mời ông chú mà không mời ông bác? Thế nên cả làng nối nhau đi ăn cưới cả. Nhiều đám chẳng cần gửi thiệp, cứ lên loa phóng thanh làng thông báo là xong, khỏi sót!

Vay lãi đi ăn cưới

Bác Nguyễn Quang Thứ ở làng bên qua nhà tôi chơi tâm sự: “Ngon hay dở thì cũng đi ăn cưới, không đi thì họ trách, mà đi thì không thể chúc phúc suông. Thời buổi giá cao, quà mừng cũng phải lớn lớn một chút”.

Cảnh cả nhà cùng đi ăn cưới cũng không phải hiếm. Bác Thứ tiếp tục câu chuyện: “Hôm đám thằng Hùng con nhà ông Ất, bác được mời với diện là bạn thân của bố nó, bác gái được mời với diện hàng xóm láng giềng, còn thằng Kiên lại là bạn của thằng Hùng, nên cũng không thể sót, vậy là cả nhà ăn cưới”. Rít một hơi thuốc lào bác tiếp lời: “Năm nay hàng nông sản rớt giá, bán không được, hôm kia bác gái mày lên ngân hàng vay ít “vốn” về ăn cưới đó. Bác tính, từ giờ đến hết mùa, cái làng này cũng còn bốn đám nữa…”.

… Và Rock xuyên màn đêm

Mùa cưới quê thực sự là mùa hội của nam thanh nữ tú. Cứ hễ có đám là tối đến trong làng ngoài xã lớp trẻ lần lượt kéo về “dự hội”. Từ chén chú chén anh, đến những màn nhạc sống xé tai, volume cực đại. Càng về khuya càng hăng, các “ca sỹ” làng thoả sức thi tài với đủ loại nhạc từ dân ca quan họ, đến tân cổ giao duyên rồi pop, rock. Tiếng đàn, tiếng hát cùng tiếng chó sủa xé toạc cả màn đêm vốn thanh bình nơi làng quê. Chỉ tội các cụ già và em nhỏ, đang nồng giấc bỗng chốc giật mình.

Cưới hỏi là nét đẹp văn hoá truyền thống của người Việt. Nhưng cùng với đổi thay của xã hội, nó đang có nhiều điểm “phá cách”. Trộm nghĩ, hạnh phúc của đôi bạn trẻ không đong đếm bằng mâm cao cỗ đầy, mà quý hơn hết ở những tấm lòng thảo thơm. Dù cưới quê hay cưới phố cũng cần đơn giản gọn nhẹ, vừa tiết kiệm vừa phù hợp truyền thống.